Η κριτική και οι κριτικοί

άρθρο απο την έντυπη έκδοση της εφημερίδας Ζω 


Γνωρίζουμε σήμερα όλοι μας την αξία που έχει η άσκηση κριτικής για τη σωστή λειτουργία των θεσμών της Πολιτείας και της Δημοκρατίας. Η κριτική είναι το αλάτι της ζωής. Τίποτε δεν πρέπει να μένει περιχαρακωμένο και απροσπέλαστο, αλλά να δέχεται την καλόπιστη κριτική. Η άσκηση της κριτικής προϋποθέτει την ύπαρξη δημοκρατικού πολιτεύματος. Η κριτική ασκείται σε όλους τους τομείς της ζωής με αποτέλεσμα να βελτιώνονται τα πάντα και να ωφελούνται όλοι, άρχοντες και αρχόμενοι.
Οι άνθρωποι στις μέρες μας έχουν την τάση περισσότερο από κάθε άλλη εποχή να ασκούν κριτική σε θέματα και προβλήματα της ζωής. Εξετάζουν και κρίνουν ιδέες, θεσμούς και αξίες που σε παλαιότερες εποχές θεωρούνταν ιερές και απαραβίαστες. Σήμερα όμως αμφισβητούνται, κρίνονται και ελέγχονται ακόμη και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, ο Πρωθυπουργός, οι Υπουργοί και οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο, ανεξαρτήτως θέσεως, αξιώματος και οικονομικής του κατάστασης. Γίνονται επίσης αντικείμενο καταλυτικής κριτικής η ελεύθερη συναλλαγή, η ανισότητα των απολαβών οι σχέσεις των δυο φύλων, η εξουσία του κράτους, ο πατριωτισμός, η αγιοσύνη, η Eκκλησία… Τα πάντα…
Οι ιδέες και αρχές που άντεξαν μέσα στο χρόνο και στην κριτική πολλών ανθρώπων, δεν έχουν τίποτε να φοβούνται. Το έργο και η αξία της κριτικής γενικά είναι γόνιμο και εποικοδομητικό γιατί οι κρινόμενοι γίνονται καλύτεροι και κατ’ επέκταση το κοινωνικό σύνολο γίνεται καλύτερο. Δεν είναι σωστό και δίκαιο οι άνθρωποι να δέχονται άκριτα, ασυλλόγιστα και αβασάνιστα οτιδήποτε τους «σερβίρεται», αλλά τα πάντα να περνούν από τη δική τους κρίση και λογική. Τίποτε δεν γκρεμίζεται από την καλόπιστη κριτική, αλλά αντίθετα βελτιώνεται και προκύπτει τις περισσότερες φορές κάτι πιο καλό. Βελτιώνονται όλοι οι τομείς, ανυψώνεται η παιδεία, η μόρφωση, το βιοτικό επίπεδο και οι σχέσεις των ατόμων.

Η άσκηση γόνιμης, καλοπροαίρετης και ανυστερόβουλης κριτικής, είτε είναι θετική, είτε αρνητική, επενεργεί ευεργετικά σε διαπροσωπικό και συλλογικό επίπεδο. Συντελεί κατά βάση στη διεύρυνση των πνευματικών οριζόντων κριτών και κρινομένων και ωθεί σε γόνιμη αμφισβήτηση και στην κατάκτηση της γνώσης. Απομακρύνει από τον υποκειμενισμό, τη μεροληψία, τις προκαταλήψεις που κρατούν δέσμια τη σκέψη μας. Βελτιώνει τον ανθρώπινο χαρακτήρα, μέσω της αναθεώρησης των απόψεων. Συμβάλλει στη δημιουργία σωστών διαπροσωπικών σχέσεων και προτάσσει την αρετή της διαλλακτικότητας και της άμιλλας και αποτρέπει την αντιπαλότητα μεταξύ των ατόμων, ομάδων και λαών. Βοηθά στην εκτίμηση και την αξιολόγηση καταστάσεων. Συντελεί στην άσκηση κοινωνικού ελέγχου και διαφυλάσσει την κοινωνική συνείδηση, ενώ επιφέρει καταξίωση κοινωνική και επαγγελματική. Από την άλλη η αρνητική κριτική, καυτηριάζοντας νοσηρές καταστάσεις και γεγονότα, αναστέλλει την επανάκαμψή τους, εξυγιαίνοντας έτσι την κοινωνία.
Αντίθετα η απουσία κριτικής φωνής οδηγεί στη μονοδιάστατη θεώρηση των πραγμάτων και την απουσία αντικειμενικής ενημέρωσης. Στη συγκάλυψη της αλήθειας, γεγονός που καθηλώνει το άτομο στην αμάθεια και την άγνοια. Καθηλώνει τις κοινωνίες στη συντήρηση και την προγονοπληξία, αφού αδυνατούν να αντικαταστήσουν τα παρωχημένα σχήματα και τις παγιωμένες καταστάσεις με ανανεωτικά και προοδευτικά σχήματα.  Υποσκάπτονται τα θεμέλια της υγιούς κοινωνίας και δυναμιτίζεται το οικοδόμημα της δημοκρατίας.

Το πώς κρίνεις τους άλλους, δείχνει ποιος είσαι.

Χειρότερη και από την απουσία κριτικής είναι η άγονη, η ανεύθυνη και η κακόβουλη κριτική, που έχει σοβαρές συνέπειες στα άτομα και το κοινωνικό σύνολο. Πρώτα απ’ όλα διαστρεβλώνει την αλήθεια και σπιλώνει υπολήψεις. Οδηγεί στην κυριαρχία δογματισμών και προκαταλήψεων. Στην επικράτηση του στείρου μονολόγου, της αδιαλλαξίας και του ανταγωνισμού.
Eκδηλώνονται κακοήθειες, μικρότητες, εμπάθειες και προσβολή της αξιοπρέπειας του ατόμου. Προκαλεί ένα κλίμα ανελευθερίας, αναξιοκρατίας και δημαγωγίας. Δημιουργεί βίαιες αντιδράσεις των κρινόμενων ατόμων. Διαστρεβλώνει διαχρονικές αξίες και χειραγωγεί τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, που συχνά προπαγανδίζουν και στηρίζουν κινδυνολογίες, με αποτέλεσμα την υπονόμευση της δημοκρατίας.
Ιδιαίτερα επικίνδυνη είναι η κακόβουλη κριτική που ασκείται από άτομα που κρύβονται πίσω από την ανωνυμία και δεν έχουν το θάρρος να διατυπώσουν ευθαρσώς τη γνώμη και τις θέσεις τους για τα θιγόμενα πρόσωπα και θέματα. Τους διαφεύγει ενδεχομένως ότι διαπράττουν το αδίκημα της συκοφαντικής δυσφήμισης εάν εν γνώσει τους διατυπώνουν ψευδή γεγονότα ως αληθή. Εάν υποβληθεί έγκληση από το παθόν πρόσωπο αίρεται το απόρρητο και αποκαλύπτονται τα στοιχεία του ανωνυμιογράφου του δημοσιεύματος στην εφημερίδα ή το διαδίκτυο.
 Η κριτική για να είναι γόνιμη και εποικοδομητική πρέπει να είναι αντικειμενική και αμερόληπτη. Το άτομο που την ασκεί να είναι απαλλαγμένο από μικρότητες, συμπάθειες ή αντιπάθειες για το κρινόμενο θέμα ή πρόσωπο. Να έχει αυτοκυριαρχία και να μην παρασύρεται από τα συναισθήματα του. Να είναι απροκατάληπτο, υπεύθυνο, εσωτερικά ελεύθερο και σφαιρικά σκεπτόμενο. Αυτό βέβαια δε σημαίνει πως άτομα που δεν έχουν αυτές τις προϋποθέσεις αποκλείονται από τη δυνατότητα άσκησης κριτικής.
Η καλοπροαίρετη και καλόπιστη κριτική επηρεάζει πολύ θετικά τη ζωή μας, σε ατομικό και κοινωνικό επίπεδο. Αποτελεί τον θεμέλιο λίθο της δημοκρατίας και τον βασικό μοχλό εξέλιξης της κοινωνίας μας. Αντίθετα η άγονη και κακόπιστη είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη και αποτελεί τροχοπέδη για κάθε μορφή συνεργασίας και προόδου.



ΠΑΣΧΑΛΗΣ ΠΟΥΛΟΣ 
ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ 
ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΕΚΔΟΣΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ ΖΩ 

Κοινοποίησε το άρθρο:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.

 
Copyright © zwnews.gr. Designed by OddThemes