Το Χασμα των Γενεων



του Πασχάλη Πούλου
Το φαινόμενο αυτό δεν είναι καινούργιο. Υπήρχε σε όλες τις ιστορικές εποχές. Ως ένα σημείο η διάσταση των γενεών θεωρείται φυσιολογική. Είναι  προϊόν της κοινωνικής εξέλιξης της ανθρωπότητας. Κάθε εποχή έχει τη δική της φυσιογνωμία και επόμενο είναι οι άνθρωποι κάθε εποχής να έχουν τα δικά τους γνωρίσματα, που δεν ταυτίζονται με εκείνα των ανθρώπων άλλων εποχών. Το διαφορετικό, λοιπόν, πολιτιστικό περιβάλλον μέσα στο οποίο αναπτύσσονται οι εκπρόσωποι των γενεών αποτελεί μία βασική αιτία της διάστασης.
            Το περιβάλλον αυτό όμως που έχει τις δικές του οικονομικές, πολιτικές και ηθικές συνθήκες διαμορφώνει την προσωπικότητα των ατόμων σύμφωνα με αυτές (συνθήκες). Κάθε γενιά έχει τη δική της ιστορική προσωπικότητα. Όσο πιο γρήγορες είναι οι μεταβολές στο κοινωνικό περιβάλλον, τόσο πιο πολύ αυξάνεται η απόσταση που χωρίζει τις δύο γενεές. Διάσταση μπορεί να εκδηλωθεί ακόμα και ανάμεσα στους αντιπροσώπους της ίδιας γενιάς, όταν ζουν κάτω από διαφορετικές συνθήκες.
            Ένας άλλος σοβαρός παράγοντας που συντελεί στην όξυνση του χάσματος είναι η ηλικία. Είναι γνωστό  πως κάθε ηλικία έχει τα δικά της γνωρίσματα. Η νεανική ηλικία χαρακτηρίζεται από σοβαρές βιολογικές και ψυχολογικές αναστατώσεις, που επηρεάζουν τη συμπεριφορά των νέων. Η επαναστατικότητα, η ροπή προς το νέο, η τάση για διάκριση και μίμηση είναι τα χαρακτηριστικά γνωρίσματά τους. Αντίθετα, η ώριμη ηλικία διακρίνεται από τη συντηρητικότητα, τη συναισθηματική σταθερότητα και την αυτοκυριαρχία, που είναι αποτέλεσμα της πείρας που έχουν αποκτήσει. Η εποχή μας ενισχύει την αντίθεση αυτή ακόμα περισσότερο με τον ασταθή και συγκεχυμένο χαρακτήρα που έχει σε όλους τους τομείς της, λόγω των συνεχώς διαφοροποιούμενων συνθηκών της. Η πρώιμη εξάλλου βιολογική, πνευματική και συναισθηματική  ωρίμανση των νέων σε συνδυασμό με την παράταση της ακμής των μεγάλων διευρύνει το χάσμα περισσότερο, ενώ θα περίμενε κανείς να συμβεί το αντίθετο. Η ώριμη ηλικία αισθανόμενη ότι μπαίνει στο περιθώριο, αντιδρά στην επιθυμία των νέων να τους παραδώσει τη σκυτάλη.
            Παρά το γεγονός ότι η διάσταση αυτή των γενεών είναι φυσιολογική και θεωρείται, μέχρι ενός σημείου, αναγκαία για την εξέλιξη των κοινωνιών, δημιουργεί όμως σοβαρά προβλήματα όταν υπερβαίνει το μέτρο και φτάνει σε ακρότητες.
            Πρώτα απ’ όλα επηρεάζει δυσμενώς την οικογένεια. Οι δεσμοί των μελών της οικογένειας είναι πιο χαλαροί. Οι προστριβές και οι διαμάχες είναι πολύ συχνές. Τα άτομα αλλοτριώνονται, κλείνονται στον εαυτό τους και απομονώνονται. Αρκετές είναι οι περιπτώσεις που οι νέοι εγκαταλείπουν την οικογενειακή στέγη, επειδή κατά τη γνώμη τους δεν βρίσκουν κατανόηση από τους γονείς τους. Η απομάκρυνση αυτή αποβαίνει  σε βάρος των ιδίων των νέων και κατ’ επέκταση της κοινωνίας (ναρκωτικά, περιθωριοποίηση, χουλιγκανισμός κ.α.).
            Η κοινωνία βλάπτεται σοβαρά όταν υπάρχει αντιπαλότητα μεταξύ των γενεών που κάποιες φορές φτάνει σε εχθρότητα. Εμποδίζει την εποικοδομητική συνεργασία, την αξιοποίηση της πείρας των μεγαλύτερων και την ζωντάνια και ορμητικότητα των νέων. Επηρεάζεται ακόμα και η παιδεία. Το χάσμα μεταξύ διδασκόντων και διδασκομένων μεγαλώνει αντί να μικραίνει. Η μία μεριά ρίχνει την ευθύνη στην άλλη. Το όλο εκπαιδευτικό σύστημα απορρίπτεται από τους νέους, όχι γιατί δεν καλύπτει τις ανάγκες τους, αλλά γιατί είναι δημιούργημα των μεγάλων. Αυτό βέβαια αποβαίνει σε βάρος των ίδιων των εκπαιδευομένων.
            Οι νέοι δεν αξιοποιούν την πείρα, τη λογική, την κρίση των μεγάλων και προβαίνουν σε άστοχες ενέργειες. Η απουσία αλληλοκατανόησης δημιουργεί πικρία και απογοήτευση στους μεν και στους δε και ειδικά στους νέους που τους επιτείνει το άγχος και την ανασφάλεια. Το χάσμα περιορίζει τη συνεργασία, την αλληλεγγύη και τις υπόλοιπες κοινωνικές αρετές μέσα στην κοινωνία, αμβλύνει την κατανόηση και την κοινή προσπάθεια για την επίλυση κοινωνικών προβλημάτων, συμβάλλει στην κρίση των θεσμών, τη μη ορθή επιτέλεση των κοινωνικών ρόλων, διασπώντας την κοινωνική συνοχή. Σε επαγγελματικό επίπεδο δυσχεραίνεται η συνύπαρξη συναδέλφων διαφορετικών γενεών, λόγω του χάσματος, με αποτέλεσμα να μειώνεται η παραγωγικότητα και η ποιότητα αγαθών και υπηρεσιών.
            Λόγω της διαφορετικής φύσης και των ξεχωριστών δεδομένων, μέσα από τα οποία ανατρέφονται οι δύο γενεές, δεν είναι δυνατόν να εκλείψουν οι αντιθέσεις μεταξύ μεγάλων και νέων. Αυτό άλλωστε δεν είναι εφικτό ούτε επιθυμητό, εφόσον χωρίς τη διαφοροποίηση των νεότερων από τους προηγούμενους, δεν επέρχεται πρόοδος. Ωστόσο το μεγάλο χάσμα των γενεών μπορεί να αμβλυνθεί και να περιοριστεί αν υπάρξουν οι κατάλληλες προϋποθέσεις. 
Το σημαντικότερο ρόλο θα τον διαδραματίσουν οι μεγάλοι και κυρίως οι γονείς. Σήμερα, στο επίπεδο της οικογένειας έχουν γίνει κάποιες προσπάθειες κατανόησης της θέσης και της νοοτροπίας των παιδιών. Δείχνουν οι γονείς μεγαλύτερη συγκαταβατικότητα σε θέματα ελευθερίας για εξόδους, εκδρομές, ταξίδια κ.α. Υπάρχει μία καλύτερη προσέγγιση των νέων στις μέρες μας που πρέπει να επεκτείνεται και σε μία προσπάθεια σεβασμού και κατανόησης μιας διαφορετικής άποψης για την ζωή και τα πράγματα. Ο αυταρχισμός και ο άκρατος φιλελευθερισμός εκ μέρους των γονιών καταλήγουν στο ίδιο αποτέλεσμα που είναι η απομάκρυνση και η αντίδραση των νέων. Η μέση οδός είναι η καλύτερη. Η πειθώ έχει τα καλύτερα αποτελέσματα. Από την άλλη μεριά οι νέοι είναι αναγκαίο να συνειδητοποιήσουν ότι δεν ευθύνονται για όλα οι μεγάλοι. Έχουν και οι ίδιοι μερίδιο ευθύνης και ως εκ τούτου επιβάλλεται να γίνουν πιο διαλλακτικοί και συνεννοήσιμοι.
Σημαντικό ρόλο μπορεί να διαδραματίσει, εκτός από την οικογένεια, στο φαινόμενο αυτό και το σχολείο. Να γίνει ακόμα πιο φιλικό προς τους μαθητές. Να μην περιορίζεται μόνο στη μετάδοση γνώσεων, αλλά να υπεισέρχεται και σε άλλα θέματα που απασχολούν τους μαθητές. Να προσπαθεί να δίνει λύση, να ικανοποιεί τα ενδιαφέροντά τους και να προσφέρει απαντήσεις στις ανησυχίες τους. Ο εκπαιδευτικός όταν εμπνέει τους μαθητές με την αγάπη του, το ζεστό του λόγο και το σεβασμό του, τους φέρνει κοντά του και κερδίζει την εμπιστοσύνη τους. Τον νιώθουν έτσι δικό τους άνθρωπο και δεν εναντιώνονται στις νουθεσίες και οποιεσδήποτε υποδείξεις. Δημιουργείται έτσι ένα κλίμα αμοιβαίου σεβασμού και εμπιστοσύνης.
Τέλος, σημαντικό ρόλο μπορεί να διαδραματίσει στον τομέα αυτό και η πολιτεία. Να άρει τις αδικίες και να καθιερώσει αξιοκρατικά κριτήρια για την αποκατάσταση και αξιοποίηση των νέων. Να τους δώσει κίνητρα και να τους κεντρίσει το ενδιαφέρον τους για τη δημιουργία και πρόοδο. Να διευκολύνει τη συμμετοχή τους στα πολιτικά δρώμενα, την τοπική αυτοδιοίκηση και την κεντρική πολιτική σκηνή. Έτσι θα εξομαλυνθούν οι σχέσεις μεταξύ των γενεών και θα περιοριστεί το χάσμα.
Ολοκληρώνοντας, θα μπορούσαμε να πούμε πως η αρμονική συνύπαρξη και συνεργασία παλαιάς και νέας γενιάς είναι απολύτως αναγκαία για την πρόοδο και ευημερία της κοινωνίας.


Κοινοποίησε το άρθρο:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.

 
Copyright © zwnews.gr. Designed by OddThemes